Categorie archief: Geen categorie

Bezielde aanraking

De blog van Dederiek Daum trof mij recht in het hart, ze verwoord zo mooi wat de essentie is van menselijk contact. Met haar toestemming publiceer ik hier haar tekst met de titel “Het belang van ‘bezielde’ aanraking”.

We staan er bij en we kijken ernaar: als we niet oppassen neemt de techniek de mens over. En we hebben er nog bewondering voor ook ….

Laatst las ik in de krant een artikel over de “nieuwe inwoner” onder dementerenden: een zogeheten “snoezelrobot”. Snoezelen is een activiteit die aangeboden wordt aan zwakzinnigen en dementerenden om de zintuigen te activeren. “De snoezelrobot kan een goede aanvulling zijn op de zorg richting de cliënt. Door de grote gelijkenissen met een echte kat (ze ademt, spint en miauwt), lijken cliënten echt een band met haar te krijgen. Ze draagt hiermee bij aan de behoefte van aandacht en iemand om voor te zorgen.“   

Opvallend hoe een snoezelrobot kan bijdragen in de behoeften van mensen. Even zo goed als een knuffel(beer) voor een kind heel belangrijk is.

Het baart mij zorgen. Juist in deze tijd, waarin steeds minder tijd beschikbaar is voor menselijke aandacht en aanraking voor de mens, (persoonlijke) zorgcontacten vervangen worden door e-communicatie en de techniek steeds regelmatiger wordt ingezet als oplossing voor de behoefte aan menselijke aandacht en contact.

Net zoals bij het gebruik van massage-apparaten, massagerollers en andere hulpstukken: de techniek zal nooit kunnen tippen aan eenbezielde aanraking.

We leven in een tijd, waarin het menselijk contact in de zorg steeds verder gereduceerd wordt en men is er nog trots op ook is dat het lukt om zo “efficient” te werken. Waar moet dit heen gaan?

We leven in een maatschappij, waarin wij mensen maar door hollen. Niet kwaliteit maar kwantiteit is vaak het motto. Effectiviteit staat vaak voorop i.p.v. affectiviteit. En we lijken er een heel eind mee te komen.

Zelf, als (hoog)sensitief mens, voel ik me vaak een vreemde eend in deze wereld. Hoe handhaaf ik me in een dergelijke wereld, waar steeds minder ruimte lijkt voor affectiviteit en waarin de techniek een steeds grotere en belangrijkere plaats krijgt en minder ruimte is voor (mede)menselijkheid? Waarom lukt het mij niet om dat te doen wat zovelen om mij heen wel lijken te kunnen? Wat is er mis met mij?

Of, gericht op mijn eigen mogelijk tekort schieten: zie ik dan niet dat anderen ook zoekende zijn hoe zich in deze wereld een plek te weten, hoe zich in deze wereld te ‘redden’?

Aanraken is voor mij, als haptotherapeute, mijn beroep of beter gezegd het is een ambacht dat ik uitoefen.

Regelmatig verbaas ik me er over, dat wij – mensen – aanrakende beroepen of  ambachten in het leven hebben geroepen om tegemoet te komen in een basisbehoefte van de mens: aanraken en aangeraakt worden. Iets wat eigenlijk zo vanzelfsprekend zou kunnen zijn in het dagelijks leven.

Mensen hebben andere mensen nodig: om mee te lachen en te huilen, je woede bij te uiten, je vreugde en zorgen mee te delen en om door (aan)geraakt te worden. Letterlijk en figuurlijk.

Maar hoeveel tijd en ruimte is daar nog voor in deze snelle maatschappij? Hoeveel aandacht is daar nog voor?

Een hand geven, een schouderklopje, even je hand op iemands schouder leggen. Dat doen we nog wel.

Maar het werkelijk stilstaan bij jezelf en bij een ander en vanuit die stilte en rust elkaar aanraken en ontmoeten in die aanraking. Hoe vaak gebeurt dat?

En dat, terwijl aanraken de diepste bevestiging kan geven, die een mens kan ontvangen. Letterlijk kan je in een affectieve aanraking voelen dat iemand er voor je is en dat je helemaal mag zijn zoals je bent.

Ik heb ruim 10 jaar in de zorg gewerkt. Eerst jaren in de kraamzorg. Het gebeurde wel dat een ‘kersverse’ moeder niet wist hoe haar eigen babytje aan te raken, op te pakken, aan de borst te leggen. Ze was letterlijk bang om haar eigen kindje aan te raken. Dus deed ze het maar niet. De borstvoeding was gedoemd te mislukken, helaas. Terwijl het geven van borstvoeding juist aan moeder en kind de mogelijkheid biedt om via het fysieke contact, een diepe verbinding aan te gaan. Maar de drempel was voor deze moeder te hoog. En de borstvoeding kwam dus ook niet op gang.

Vaak heb ik me afgevraagd: Wat is er in het leven van de moeder gebeurd is, dat ze zo weinig zelfvertrouwen had in haar eigen aanraking? Dat bij de geboorte van haar kindje haar hart zich niet zodanig kon openen dat ze haar armen kon uitstrekken naar haar kindje? En, wat zou dit betekenen in het leven van haar kindje?

Ook heb ik gewerkt met terminale mensen. Hoe belangrijk was het voor hen om – in het diepe proces van het leven loslaten – in alle rust aangeraakt te worden en deze aanraking nog te mogen ontvangen. Het gaf hen ontspanning, zorgen namen af, pijn verlichtte, tremoren van angst kwamen tot rust. Dit omdat ze via de aanraking zichzelf weer konden gaan voelen met alles wat er was en niet (meer) was.

Het in eenvoud toelaten van deze gevoelens gaf verlichting in moeilijke tijden. Het is een bezielde aanraking die ons die diepe erkenning en bevestiging geeft. En daarmee is deze zo weldadig en ontspannend. Een affectief aanraken kan een mens het gevoel geven van bestaansrecht te hebben.

WP_20150217_005 1

Onderstaand gedicht verwoordt heel mooi hoe aanraken voor ieder mens van belang is.

Toe raak me aan
Ben ik je baby,
toe, raak me aan.
Ik heb je aanraking nodig, meer dan je misschien ooit zult weten.

Was en verschoon en voed me niet alleen, maar wieg me dicht tegen je aan, kus mijn gezicht en streel mijn lichaam.

Je kalmerende, zachte aanraking drukt veiligheid en liefde uit.
Als ik je kind ben, toe, raak me aan.
Als ik tegenstribbel, je zelfs wegduw, zet door, zoek manieren om aan mijn behoeften tegemoet te komen.
Je nachtzoen helpt mijn dromen te verzoeten. Je aanrakingen overdag vertellen me wat je werkelijk voelt.

Als ik je tiener ben, toe, raak me aan. Denk niet dat ik omdat ik bijna volgroeid ben, niet hoef te weten dat je nog om me geeft.
Ik heb behoefte aan je liefdevolle armen, aan je tedere stem. Als de weg vol stenen ligt, dan heeft het kind in me je nog steeds nodig.

Als ik je vriend ben,toe, raak me aan. Niets laat me duidelijker weten dat je om me geeft dan een hartelijke omhelzing.Een opbeurende aanraking als ik in de put zit,verzekert me ervan dat ik word bemind en stelt me gerust dat ik niet alleen ben. Jouw troostrijke aanraking is misschien de enige die ik krijg.

Als ik je sexpartner ben, toe, raak me aan. Je denkt misschien dat je passie genoeg is, maar alleen je armen houden mijn angsten tegen. Ik heb behoefte aan je tedere, geruststellende aanraking om me eraan te herinneren dat ik word bemind, gewoon om mezelf.

 Als ik je volwassen kind ben, toe, raak me aan. Al heb ik een eigen gezin om vast te houden, ik heb nog steeds de behoefte aan de armen van pappie en mammie als ik me gekwetst voel.Als ouder kijk ik er anders tegenaan, waardeer ik jullie meer.

Als ik je bejaarde vader of moeder ben, toe, raak me aan zoals ik werd aangeraakt toen ik nog heel jong was. Houd mijn hand vast, zit dicht bij me, geef me kracht en verwarm mijn vermoeide lichaam met jouw nabijheid. Al is mijn huid nu gerimpeld, ze vindt het heerlijk om aangeraakt te worden. Wees niet bang. Raak me gewoon aan.

Uit: ‘Liefdevolle aanraking’, door Phyllis Davis

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Geen categorie

Pasen en op bezoek bij iemand met dementie?

Pasen staat weer op de stoep en voor de meesten van ons betekent dat een paar extra vrije dagen. Die extra vrije tijd is een mooie gelegenheid om af te spreken  met familie of vrienden. En heb je naasten wonen in een verpleeghuis? Dan is een bezoek aan hen zeker welkom. Ik geef een paar tips voor het bezoek:

  • Samen aan een gezellig gedekte tafel eten, nodigt uit tot ‘lekker dooreten’. Mensen met dementie zijn vaak niet zulke goede eters. Door samen te eten, wordt eten een feestje. Paasversieringen zijn volop te krijgen.
  • Samen eieren schilderen: neem de eieren, verf en de kinderen mee en beschilder met z’n allen de hardgekookte eieren.
  • Samen paaseieren kleuren. Google op ‘kleurplaten pasen’ en je krijgt een grote variëteit aan kleurplaten voorgeschoteld. Print de leukste en neem die – samen met kleurpotloden of stiften – mee.
  • Verhalen vertellen over paasfeesten vroeger: Hoe werd Pasen vroeger gevierd? Hoe kleedde men zich, wat werd er gegeten, wat werd er gedaan? De oudste herinneringen verdwijnen het laatst, dus praat over de tijd dat je naaste nog jong was.

Meer tips? Schrijf je in voor het boek dat in de maak is over activiteiten die je kunt doen met je demente naaste. Mail aan menskapitaal@live.nl

paasei

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Geen categorie

Dementie op jonge leeftijd: de film Still Alice

Afgelopen week bezocht ik de film ‘Still Alice’. Het verhaal van een succesvolle vrouw, die net na haar 50e verjaardag niet meer kan ontkennen dat er iets met haar aan de hand is. Na enkele bezoeken aan het ziekenhuis is de diagnose dementie. Dat is een grote schok. En wat dan? Hoe ga je daar zelf mee om en hoe doen de 3 kinderen dat? Doorgaan met wat nog kan, ook al is dat steeds minder. Dus niet meer lesgeven, maar wel spreken op een congres over dementie. De markerstift glijdt langs de regels van haar speech, om bij te houden wat ze al heeft voorgelezen. En als haar eerste kleinkind wordt geboren is in het ziekenhuis de vraag: ‘mag oma de baby vasthouden?’

Als haar man een mooie baan elders krijgt aangeboden, voel je weer het dilemma. Gaat hij er op in of niet, neemt hij Alice mee of niet? Wat is de juiste keuze? De film oordeelt niet, want waar het echt om gaat is liefde, ook als ze bijna niets meer begrijpt, voelt Alice nog dat liefde in het leven belangrijk is. Hoe lang blijf je wie je was? Is Alice ‘still Alice’?

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Geen categorie

Lezen over dementie: Johan van Oers: Firma Alzheimer afbraakwerken

Johan van Oers: Firma Alzheimer afbraakwerken

Van Oers, werkzaam in een Belgische woon- en zorgcentrum, schrijft observaties van wat hij ziet en meemaakt. Over de demente mensen die hij thuis bezoekt om te zien of opnamen nodig is. Over de familieleden die voor een inschrijving komen of op bezoek, over de verzorgenden. Door de observaties krijg je een goed beeld van wat dementie doet met een mens. Zijn eigen gevoel laat hij daarbij niet onbesproken. Tussendoor de verhalen door staan gedichtjes.

Citaten:

Maar oma weet het echt niet meer.

Hoe hevig opa ook blijft vragen.

Hij stoot zijn ziel want elke keer

Moet hij haar zwijgen weer verdragen.

Zij fluistert vanuit de binnenkant van rauw verdriet, daar waar dat verdriet eenzaamheid wordt. Zo dicht bij haar vader, bij die typische wenkbrauwen en dat verrimpelde voorhoofd, zo dichtbij maar zo godverlaten ver weg van hem.

Heb je dit boek ook gelezen of heb je een reactie? Ik nodig je uit hieronder te reageren.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Geen categorie

Filmpremiere 12 maart 2015: Still Alice

Op 12 maart gaat in Nederland een prachtige film in première. De film vertelt over een gerenommeerde professor (Julianne Moore) die al op jonge leeftijd met de verschijnselen van Alzheimer te maken krijgt. Hoe blijft zij in contact met diegene die ze altijd was?  

De filmagenda zegt er het volgende over:

Alice Howland is een gerenommeerde professor in de linguïstiek met drie kinderen. Ze heeft haar leven op een rijtje en niets lijkt haar geluk in de weg te staan. Op een dag begint ze woorden te vergeten. Ze wordt gediagnosticeerd met Alzheimer. In haar strijd tegen het geheugenverlies probeert ze verbonden te blijven met haar familie, terwijl haar herinneringen langzamerhand verdwijnen.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Geen categorie

Lezen over dementie: Tosca Niterink: De vergeetclub

  • Tosca Niterink: De vergeetclub

De moeder van Tosca Niterink zit in een verpleeghuis, afdeling Johannatuintje, Geschreven vanuit de (schoon)kinderen samen met 7 andere dementerenden. Het boek is gebaseerd op de NRC columns, die voor dit boek uitgebreid en bewerkt zijn. Op een humoristische wijze wordt het leven in het verpleeghuis beschreven, altijd raak en eerlijk. Ontroerend.            

 Citaat

‘Dag lieve, lieve, lieve moeders, ’ik geef haar een hele rits kleine kusjes. Zoiets doe ik eigenlijk allen bij mijn kat. Ik wacht tot ze protesteert ‘zo is het wel genoeg’, maar dat doet ze helemaal niet. Ik moet er nog steeds aan wennen dat ze geen reserves meer heeft. Als ze iets lekker vindt, gaat ze helemaal los: kusjes, ijs, patat met mayonaise.

Heb je dit boek ook gelezen of heb je een reactie? Ik nodig je uit hieronder te reageren.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Geen categorie

Lezen over dementie: J. Voskuil: de moeder van Nicolien

  • Geschreven vanuit de (schoon)kinderen
    • J. Voskuil: De moeder van Nicolien

Geschreven vanuit het perspectief van de schoonzoon Maarten Koning. Het boek start in 1957 als Maarten, Nicolien en haar moeder zijn eerste baan vieren. Er is nog niets aan de hand. De patronen van een glaasje drinken, woordgrapjes maken, gebakjes eten bij de koffie, het doet zijn intrede in de eerste gesprekken die opgetekend worden. Als de tijd verstrijkt, sluipen de eerste tekenen van vergeetachtigheid in het verhaal. Dan volgen dingen als het kwijt raken van spullen, de desoriëntatie, de weg kwijt zijn. Ook voel je het ongemak groeien van het op afstand wonen als dochter en zorgen hebben om je moeders welbevinden.

De paniek van de moeder, het vaker bellen, het op en neer gaande geheugen en tenslotte de verhuizing naar een verpleeghuis en het loslaten van het ouderlijk huis. De woordgrapjes blijven, de gebakjes worden gegeten in het restaurant van het verpleeghuis. Op een dag gaat de telefoon bij Nicolien en is haar moeder overleden. Als kind van demente ouders is het herkenbaar en invoelbaar en heel puur en warm opgeschreven.

Citaat

‘Maar u bent toch bij uw kinderen?’ Haar moeder kijkt haar verdwaasd aan. ‘Ben ik bij mijn kinderen? ’Wij zijn toch uw kinderen’. ‘Zijn jullie mijn kinderen?’ Nicolien draait zich naar hem om. ‘Moeder denkt dat we haar kinderen niet zijn,’ zei ze wanhopig.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Geen categorie

Lezen over dementie: Bernlef: Hersenschimmen

  • Geschreven vanuit de dementerende
    • Bernlef: Hersenschimmen

Maarten woont samen met zijn vrouw Vera in Amerika, waar ze door zijn werk terecht zijn gekomen. Wordt hij vergeetachtig of is zijn geheugen nooit zo goed geweest?

Hij voelt in ieder geval dat zijn bewustzijn soms helemaal afwezig is. In de gesprekken die ze met elkaar voeren en die Vera met de dokter voert, voel je de zorgen, de onmacht en de angst toenemen. Vera voelt zich zo hulpeloos en dat kun je heel goed begrijpen. Maarten raakt de weg kwijt als hij met de hond gaat wandelen, hij forceert de deur omdat hij de sleutel niet kan vinden, het voelt als ‘een soort zeeziekte van mijn hersenen’.  En Vera regelt de reparatie zonder hem te beschuldigen. Je voelt dat ze worstelt met de situatie, maar ook begrijpt wat er aan de hand is. Ze genieten als ze herinneringen kunnen ophalen. Er zit zoveel liefde in hun samenzijn, maar het is ook schrijnend omdat ze elkaar steeds minder bereiken. In prachtige taal beschreven.

Citaten:

Maar nu is het mis. Iedere dag verdwijnt er wel iets, iedere dag wel iets. Overal lekt het.

Om iets te kunnen zien moet je eerst iets kunnen herkennen. Zonder herinnering kun je alleen maar kijken. Dan glijdt de wereld spoorloos door je heen (onthoud dit nu goed, want zo kun je Vera veel verklaren).

menskapitaal.nl 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Geen categorie

Lezen over dementie

Dementie. Inmiddels komt het zo vaak voor, dat bijna iedereen wel iemand kent, die met de ziekte te maken heeft. Hoe ga je om met mensen met dementie? Hoe help je ze, hoe zorg je voor ze, hoe blijf je in contact en hoe bewaak je je eigen grenzen? Wat voor ervaring hebben anderen?

Lezen over dementie is verrijkend. Het geeft inzicht in de ziekte, het helpt om te kunnen begrijpen wat er in het hoofd van iemand met dementie gebeurt, het verklaart gedrag en het biedt je ideeën voor een creatieve omgang met je demente naaste. Ik kan niet genoeg benadrukken hoe prettig en helpend het kan zijn om te lezen over deze ontzettend nare ziekte.

Er is veel over geschreven, van literatuur, tot columns, tot handboeken. Maar waar heb jij behoefte aan? Hoe vind je het boek dat het beste bij jou past?

Ik plaats de komende tijd beschrijvingen van een aantal titels, die net wat meer informatie bieden dan een recensie op een boekensite.

Graag ook jou reactie.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Geen categorie

Hoe leg je dementie uit aan je kinderen?

Klokhuis heeft daar een uitzending over gemaakt. Deze is hier te zien op You tube.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Geen categorie